Adem kun je voelen en horen, maar meestal niet zien. Een adembal maakt de beweging van de adem zichtbaar. Als de bal groter wordt, adem je in. Als hij kleiner wordt, adem je uit.
Dat maakt de adembal een fijn hulpmiddel binnen kinderyoga. Kinderen kunnen kijken, bewegen en tegelijkertijd ontdekken wat er in hun eigen lichaam gebeurt.
Bij Yogabeertjes gebruiken we hiervoor een Hoberman Sphere: een kleurrijke bal die open- en dichtvouwt. Maar de waarde zit voor ons niet alleen in het materiaal. Het gaat vooral om hoe je de adembal gebruikt, wanneer je hem inzet en wat je kinderen ermee wilt laten ervaren.
Een adembal is een uitvouwbare bal die groter en kleiner kan worden. De Hoberman Sphere is waarschijnlijk de bekendste variant.
Door de beweging van de bal aan de adem te koppelen, maak je iets abstracts ineens heel concreet:
inademen → de bal wordt groter
uitademen → de bal wordt kleiner
Voor kinderen is dat prettig, omdat ze niet alleen hoeven te luisteren naar een uitleg over ademhaling. Ze kunnen zien wat er gebeurt en de beweging later ook zelf uitvoeren.
De bal helpt daarmee om de aandacht naar de adem te brengen.
Binnen Yogabeertjes leren kinderen vooral door te ervaren. We kunnen vertellen wat ademhaling is, maar het wordt veel interessanter wanneer een kind zelf gaat ontdekken:
Waar voel ik mijn adem?
Wat beweegt er in mijn lichaam?
Verandert mijn adem als ik net veel heb bewogen?
De adembal geeft een zichtbaar aanknopingspunt voor die ontdekking.
Je kunt bijvoorbeeld eerst een paar keer samen naar de bal kijken. Daarna nodig je kinderen uit om een hand op hun buik te leggen. Terwijl de bal groter en kleiner wordt, kunnen ze voelen of ze ergens in hun eigen lichaam ook beweging opmerken.
Het ene kind voelt de buik bewegen. Een ander merkt vooral iets bij de borst of neus. En soms weet een kind nog niet goed wat het voelt.
Al die ervaringen mogen er zijn.
Het doel is dat een kind aandacht leert geven aan de eigen adem, niet dat iedere ademhaling er precies hetzelfde uitziet.
Ga zo zitten dat iedereen de adembal goed kan zien. Open hem rustig terwijl je inademt en sluit hem terwijl je uitademt.
Je kunt eenvoudig benoemen wat er gebeurt:
“Als ik inadem, wordt de bal groter. Als ik uitadem, wordt hij weer kleiner.”
Daarna kunnen de kinderen een paar ademhalingen meekijken of meedoen.
Een belangrijk uitgangspunt binnen Yogabeertjes is dat de oefening bij het kind blijft passen. Kinderen hebben hun eigen ademritme. Leeftijd, beweging, spanning en enthousiasme kunnen daar allemaal invloed op hebben.
De beweging van de adembal sluit daarom aan bij een comfortabel tempo.
Je kunt de kinderen vervolgens uitnodigen om zelf te onderzoeken. Bijvoorbeeld:
“Voel eens wat er in je buik gebeurt als je inademt.”
Of:
“Waar kun jij je adem voelen?”
Zo verschuift de aandacht langzaam van de bal naar het eigen lichaam.
Later kun je een kind de adembal zelf laten bedienen. Dat maakt de ervaring weer anders. Het kind voelt nu letterlijk hoe de bal opent en sluit en kan ontdekken welk tempo prettig voelt.
Binnen een kinderyogales gebruiken we materialen graag op een plek waar ze iets toevoegen aan het avontuur.
Stel dat je met de kinderen door de ruimte reist. Onderweg ontdekken jullie een bijzondere bol die steeds groter en kleiner wordt. Vanuit die ontdekking ontstaat een moment om naar de adem te kijken.
Of tijdens een avontuur onder water komen de kinderen luchtbellen tegen. De adembal helpt vervolgens om de beweging van zo'n luchtbel zichtbaar te maken en vormt de overgang naar een rustige ademoefening.
Op die manier verschijnt het materiaal met een reden in het verhaal.
Dat sluit aan bij hoe we bij Yogabeertjes een kinderyogales opbouwen: vanuit een thema ontstaat een avontuur en alles wat kinderen onderweg tegenkomen heeft een functie binnen de ervaring.
De adembal is dus geen verplicht onderdeel van iedere les. Je kiest hem wanneer hij past bij wat je op dat moment met de kinderen wilt doen.
Je kunt de adembal ook gebruiken om aandacht en nieuwsgierigheid te oefenen.
Laat kinderen bijvoorbeeld eerst goed kijken.
Welke kleuren zien ze?
Wat verandert er wanneer de bal groter wordt?
Welke vormen kunnen ze ontdekken?
Je kunt de beweging ook combineren met het lichaam. De bal wordt groter en de kinderen maken zichzelf lang en ruim. De bal wordt kleiner en de beweging van het lichaam wordt ook kleiner. Daarna kun je vertragen en onderzoeken of de adem mee verandert.
Zo kun je de adembal op verschillende manieren inzetten, zolang hij de aandacht ondersteunt en past bij wat er op dat moment in de les gebeurt.
Een adembal trekt vaak meteen de aandacht. Dat is fijn, maar vraagt ook begeleiding.
Kinderen willen hem graag zelf vasthouden, ontdekken hoe ver hij open kan en kijken wat er gebeurt wanneer ze hem snel bewegen. Maak daarom duidelijk hoe jullie de bal samen gebruiken en wanneer kinderen hem mogen vasthouden.
Ook leeftijd speelt mee.
Bij jonge kinderen houd je de oefening kort en concreet. Je laat veel zien en geeft weinig uitleg. Bij kinderen vanaf ongeveer zes jaar kun je wat meer vragen stellen over wat ze zelf waarnemen en voelen.
Let ook op het tempo. De adem van het kind blijft leidend. De beweging van de bal ondersteunt die ervaring.
En zodra de aandacht vooral naar het speelgoed gaat, kun je hem weer wegleggen. Binnen Yogabeertjes ondersteunt een materiaal de oefening. Het materiaal hoeft niet het middelpunt van de les te worden.
Er is nog weinig onderzoek dat specifiek kijkt naar het gebruik van een Hoberman Sphere bij kinderen.
In een gerandomiseerde studie uit 2025 onderzochten Yendodu en Nirmala 70 kinderen van 7 tot 11 jaar tijdens een tandheelkundige verdoving. De helft gebruikte een Hoberman Sphere tijdens diepe ademhaling; de andere helft kreeg de gebruikelijke Tell-Show-Do-begeleiding. In de groep die met de Hoberman Sphere werkte, werden lagere pijnscores gevonden en rapporteerden de onderzoekers minder tandheelkundige angst. Voor gedrag werd geen significant verschil gevonden.
De situatie was heel specifiek, dus hieruit kunnen we niet concluderen dat een adembal ieder kind rustig maakt of dat dezelfde effecten automatisch gelden tijdens kinderyoga. Wel laat de studie zien dat de Hoberman Sphere onderzocht is als visuele ondersteuning bij ademhaling bij kinderen.
Bron: Yendodu, V. & Nirmala, S.V.S.G. (2025).Effect of Hoberman Sphere on Behavior, Anxiety, and Pain in Children during Buccal Infiltration Anesthesia: A Randomized Clinical Trial. International Journal of Clinical Pediatric Dentistry, 18(11), 1339–1344.
https://doi.org/10.5005/jp-journals-10005-3327 Een adembal is kleurrijk, beweegt op een bijzondere manier en wekt bijna vanzelf nieuwsgierigheid.
Maar uiteindelijk zit de waarde in jouw begeleiding.
Je kiest een passend moment. Je kijkt naar de leeftijd en de groep. Je stemt het tempo af en helpt kinderen om van kijken naar voelen te gaan.
Dat principe geldt eigenlijk voor alle materialen die we binnen kinderyoga gebruiken.
Het gaat niet alleen om wat je gebruikt, maar vooral om waarom en hoe je het inzet.
In de
opleiding Kinderyoga & Mindfulness van Yogabeertjes Academie leer je hoe je adem, mindfulness, yogahoudingen, verhalen en materialen bewust samenbrengt in een kinderyogales.
De adembal hoort daar ook bij. Onze cursisten krijgen tijdens de opleiding een eigen exemplaar, zodat je er zelf mee kunt oefenen en ervaren hoe je hem op verschillende manieren bij kinderen kunt inzetten.
